Sadaka-i Fıtr (Fitre) Nedir?
22 Haziran 2026 · gndzlp · ~7 dk okuma
Sadaka-i fıtr —halk arasında fitre— Ramazan ayının sonunda, Ramazan Bayramı'na kavuşmanın bir şükrü olarak verilen bir sadakadır. "Fıtır" kelimesi orucu açmak (iftar) ile aynı kökten gelir; bu yüzden fitreye "orucu açma sadakası" da denir. Bedenin zekâtı sayıldığı için "baş sadakası" olarak da bilinir. Bu yazıda fitrenin kime vacip olduğunu, ne zaman ve ne kadar verildiğini, kimlere verilebileceğini ve hikmetini ele alıyoruz.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Güncel fitre miktarı için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın her yıl açıkladığı tutarı; özel durumlar için bir ilim ehlini esas almanız önerilir.
Fitre kimlere vaciptir?
Hanefî mezhebine göre fitre; Müslüman olan, hür ve temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı mala sahip her kişiye vaciptir. Burada zekâttaki iki şart aranmaz:
- Malın üzerinden bir yıl geçmesi (havl) şart değildir.
- Malın artıcı (nâmî) olması şart değildir; ev eşyası gibi mallar da nisap hesabına katılabilir.
Aile reisi, kendisinin yanı sıra bakmakla yükümlü olduğu küçük çocukları adına da fitre verir. Oruç tutmuş olmak fitrenin şartı değildir; hasta veya yolcu olup oruç tutamayan kişiye de —nisaba sahipse— fitre vaciptir.
Ne zaman verilir?
Fitrenin vacip olma vakti, Ramazan Bayramı'nın birinci günü fecrin (sabahın) doğmasıyla başlar. En faziletli vakit, bayram namazından önce verilmesidir; çünkü gaye, fakirin de bayram sabahı sevinçle güne başlamasıdır.
Bununla birlikte, ihtiyaç sahibine zamanında ulaşması için fitrenin Ramazan içinde, hatta daha önce verilmesi de caiz ve yaygındır. Bayram namazından sonraya kalırsa fitre düşmez; sorumluluk devam eder ve en kısa sürede ödenmesi gerekir.
Ne kadar verilir?
Hadiste fitre, kişi başına bir sâ' miktarı temel gıda olarak belirlenmiştir. İbn Ömer'den (r.a.) rivayet edilir ki Resûlullah (s.a.v.) fitreyi "bir sâ' hurma veya bir sâ' arpa" olarak farz kıldı (Buhârî, Müslim). Bir sâ', kullanılan gıdaya göre yaklaşık 2,5–3,5 kg arasındadır (buğdayda genelde daha düşük tutulur).
Günümüzde fitre, çoğunlukla bu gıdanın güncel para karşılığı olarak verilir. Diyanet İşleri Başkanlığı her yıl, halkın genel beslenme standardını esas alarak asgari bir fitre tutarı açıklar. İmkânı geniş olanın, en mütevazı tutarla yetinmeyip kendi sofrasının seviyesine göre daha fazla vermesi fazilettir.
Hesap örneği: 4 kişilik bir ailede (anne-baba + 2 küçük çocuk), aile reisi nisaba sahipse kişi başı belirlenen tutar × 4 kişi olarak fitre verir.
Kimlere verilir?
Fitre de zekâtın verildiği sınıflara (Tevbe sûresi, 60) verilir: başta fakirler ve miskinler olmak üzere ihtiyaç sahipleri. Bir kişinin fitresi tek bir fakire verilebileceği gibi, birden çok fakire de paylaştırılabilir. Zekât gibi, kişinin bakmakla yükümlü olduğu usul ve füruuna (anne-baba, çocuk gibi) fitre verilmez.
Fitrenin hikmeti
Fitrenin iki güzel gayesi vardır. Birincisi, hadiste belirtildiği gibi orucu kusurlardan temizlemesidir: "Resûlullah fitreyi, oruçluyu boş ve çirkin sözlerden arındırmak ve yoksullara yemek olmak üzere farz kıldı." (Ebû Dâvûd). İkincisi, bayram gününde hiçbir muhtacın el açmak zorunda kalmamasıdır. Böylece bayram sevinci yalnız varlıklıların değil, herkesin olur.
Bu yönüyle fitre, küçük bir tutarla büyük bir toplumsal dayanışma kurar: oruçla terbiye edilen nefsin, bayrama girerken bir kez daha "vermeyi" hatırlamasıdır.
Bunu bir oyunda deneyimleyin
BAĞBAN: Hasat Koşusu oyununda infak ve bereket bir döngü oluşturur: verdikçe bereketin artar, biriktirip stokçuluk yaptıkça (ihtikâr) cezalandırılırsın. Fitrenin ruhu — "vermek temizler ve sevindirir" — oyunun temel mekaniğinde yaşar.
🌱 BAĞBAN'ı Ücretsiz Oyna